Het klassieke liberalisme begint bij vrijheid, eigendom en rechtszekerheid. Bij een overheid die grenzen kent aan haar eigen macht en die burgers én ondernemers beschermt tegen willekeur. De overheid stelt regels, maar is zelf óók aan die regels gebonden. Wie binnen de wet handelt, procedures doorloopt en uiteindelijk een onherroepelijke vergunning krijgt, moet daarop kunnen vertrouwen.
Precies daarom schuurt wat er nu in Brabant gebeurt zo met die klassiek-liberale uitgangspunten. Want wat is vrijheid waard als een ondernemer niet meer kan vertrouwen op besluiten van de overheid? Wat is eigendom waard als investeringen van honderdduizenden of zelfs miljoenen euro’s door een veranderende bestuurlijke werkelijkheid hun basis kunnen verliezen? En wat is rechtszekerheid waard als ‘onherroepelijk’ uiteindelijk toch niet onherroepelijk blijkt te zijn?
Daar komt nog iets bij wat mij opviel. Juist wanneer een overheid overweegt zo diep in te grijpen in bedrijven, eigendom en toekomstperspectief, mag je bestuurlijk leiderschap verwachten. Ga het gesprek aan. Kijk ondernemers in de ogen. Leg uit waarom je meent dat zo’n uitzonderlijk zware stap noodzakelijk is en luister naar hun verhaal. Maar dat gebeurde niet. Een ambtenaar mocht de betrokken ondernemers bellen op het moment dat de bestuurders met vakantie gingen. De eerste kennismaking vond plaats tijdens het spoeddebat waar de getroffen pluimveehouders het woord voerden.
Ook dát schuurt. Een betrouwbare overheid verschuilt zich bij moeilijke besluiten niet achter de ambtelijke organisatie. Besturen betekent verantwoordelijkheid nemen, juist wanneer besluiten pijnlijk en omstreden zijn. Afgelopen vrijdag debatteerden Provinciale Staten van Noord-Brabant over het voornemen van het provinciebestuur om vijf onherroepelijk verleende vergunningen van pluimveehouders in te trekken. Namens Vee&Logistiek Nederland sprak ik de Statenleden toe. Met de organisatie en het bestuur vertegenwoordig ik 750 bedrijven actief in de handel, transport, logistiek en import en export van vee. Geen pluimvee zeg ik daarbij. Ik stond daar voor alle ondernemers: van veehouder tot multinational, van familiebedrijf tot luchthaven. Want rechtszekerheid is er voor iedereen, of voor niemand. Want dit gaat niet alleen over vijf pluimveehouders. Dit gaat over de verhouding tussen overheid en ondernemer. En uiteindelijk over de vraag hoeveel een besluit van de overheid nog waard is.
Mijn boodschap:
Voorzitter, geachte Statenleden,
De democratie viert vandaag hoogtij!
Ik krijg twee minuten om uit te leggen wat de gevolgen zijn van het Brabants beleid. Of beter gezegd: van het ontbreken daarvan.
Mijn naam is Helma Lodders, voorzitter van Vee&Logistiek Nederland.
Ik sta hier omdat de rechtszekerheid van ondernemers op het spel staat.
Laat het even doordringen:
Je vraagt een vergunning aan.
Betaalt leges.
Levert alle stukken.
Doorloopt alle procedures.
De overheid toetst.
De vergunning wordt verleend.
Wordt onherroepelijk.
Je investeert honderdduizenden soms miljoenen euro’s.
En jaren later zegt diezelfde overheid: we hebben de spelregels veranderd.
Wat is een vergunning dan nog waard? En welke bank financiert een ondernemer als de overheid zelf de rechtszekerheid overboord zet?
De minister was er als de kippen bij om zijn stikstofbrief als oplossing aan te bevelen. Maar die brief biedt géén oplossing. Wel dreigt een enorme kaalslag in de veehouderij en op het platteland.
Dit gaat over de vraag: wat voor land willen wij zijn?
Een land waarin ondernemers kunnen vertrouwen op een onherroepelijke vergunning? Waar investeren mogelijk blijft en de overheid mét ondernemers praat?
Of een land waarin we onze landbouw en voedselproductie afbouwen en steeds afhankelijker worden van het buitenland? En daarom gaat dit allang niet meer over vijf Brabantse boeren.
Mijn vraag aan u is simpel:
Vraag het college of deze handelwijze alleen geldt voor veehouderijen. Of kan morgen iedere ondernemer aan de beurt zijn?
Van pluimveehouder tot ASML. Van familiebedrijf tot Eindhoven Airport.
In een rechtsstaat kan een overheid niet naar willekeur bepalen voor wie rechtszekerheid wel en niet geldt.
Dus Statenleden: trek een streep. Stop dit vergunningenschandaal. Herstel de rechtszekerheid. En roep Den Haag op: haal die stikstofbrief van tafel en kom met een échte oplossing.
Auteur: Helma Lodders
Namens: Vee&Logistiek Nederland
Ingesproken tijdens de vergadering van Provinciale Staten van Noord-Brabant over het voornemen om vijf onherroepelijk verleende vergunningen in te trekken.
