In Nederland is elk gesprek over migratie beladen. Zodra het woord remigratie valt, klinken de reflexen: fascistisch, onmenselijk, deportatie. Daar is in Wynia’s Week al eerder op gewezen. Maar het werd onlangs weer pijnlijk duidelijk in de Tweede Kamer, waar het debat over geweld in de samenleving al snel verzandde in hysterisch geschreeuw over wie welk woord mag gebruiken. Volt-leider Dassen riep dat ‘de omvolkings- en remigratietheorie een nazi-theorie is’ die niet in het parlement thuishoort. De hele zaal buitelde over FVD heen. Intussen wordt er niks opgelost.
Nederland heeft een participatieprobleem. Dat kunnen we gewoon feitelijk constateren. Er zijn hardnekkige participatieproblemen in delen van migrantengroepen: lagere arbeidsparticipatie, hogere afhankelijkheid van uitkeringen en soms zwakkere taalbeheersing. Maar zolang we bepaalde woorden niet mogen gebruiken om het probleem te benoemen, blijft de oplossing buiten bereik.
Terugkeerbeleid bestaat al sinds 2007
De NCTV schreef in haar Dreigingsbeeld van juni 2025 dat rechtsextremisten de term remigratie gebruiken als verhulling voor deportatieplannen gekoppeld aan de omvolkingscomplottheorie. Dat klopt. Die koppeling bestaat in extremistische kringen, en de NCTV doet er goed aan die te benoemen. Maar als extremisten een woord kapen betekent dat nog niet dat het daarmee ook automatisch hun ‘eigendom’ wordt.
De Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) bestaat sinds 2007 en voert dagelijks terugkeerbeleid uit. De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) heeft in Nederland een volledig operationeel programma voor vrijwillige terugkeer, gefinancierd door het ministerie. Dat heet in elk beleidsdocument gewoon terugkeerbeleid. Of remigratie. Wie nu beweert dat het gebruik van dit woord automatisch duidt op extremistisch gedachtegoed, gebruikt de dreiging van rechtsextremisme als politiek wapen om elk nuchter beleidsgesprek bij voorbaat onmogelijk te maken.
https://googleads.g.doubleclick.net/pagead/ads?gdpr=1&gdpr_consent=CQiStoAQiStoAEsACBNLCZFoAP_gAEPgABpYK3oB_C7EbCFCiDJ3IKMEMAhHABBAYsAwAAYBAwAADBIQIAQCgkEYBASAFCACCAAAKASBAAAgCAAAAUAAIAAFAABAAAwAIBAIIAAAgAAAAEAIAAAACIAAEQCAAAAEAEAAkAgAAAIASEAAAAAAAACBAAAAAAAAAAAAAAAABAEAAQAAQAAAAAAAiAAAAAAAABAIAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAgAAAAAAAAAABAAAAAAAQgsIgH8LsRsIUKIMFcgowQwCFcAEABiwDAABgEDAAAMEhAgBAKSQRIEAIAQIAAIAAAgBAEAACgICAAAQAAAABUAAEAADAAgEAgAQACAAABAQAAAAAAIgAARAIAAAAQAQACACAAAAgBIQAAAAAAAAIEAAAAAAAAAAAAAAAAAAQAAIADAAAAAAACIAAAAAAAAEAgQAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAACAAAQAA.ILCIB_C7EbCFCiDJ3IKMEMAhXABBAYsAwAAYBAwAADBIQIAQCkkEaBASAFCACCAAAKASBAAAoCAgAAUAAIAAVAABAAAwAIBAIIEAAgAAAQEAIAAAACIAAEQCAAAAEAEAAkAgAAAIASEAAAAAAAACBAAAAAAAAAAAAAAAABAEAASAAwAAAAAAAiAAAAAAAABAIEAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAgAAAAAAAAAABAAAAAAAQgAAE&addtl_consent=2~61.89.122.161.184.196.230.314.442.445.494.550.576.827.1029.1033.1046.1047.1051.1097.1126.1166.1301.1342.1415.1725.1765.1942.1958.1987.2068.2072.2074.2107.2213.2219.2223.2224.2328.2331.2416.2501.2567.2568.2575.2657.2686.2778.2869.2878.2908.2920.2963.3005.3023.3126.3234.3235.3253.3309.3731.6931.8931.13731.15731.33931~dv.&client=ca-pub-1798243564608352&output=html&h=280&slotname=6482869211&adk=3875247073&adf=595265437&pi=t.ma~as.6482869211&w=550&fwrn=4&fwrnh=100&lmt=1780479155&rafmt=1&format=550×280&url=https%3A%2F%2Fwww.wyniasweek.nl%2Fstimuleer-vrijwillige-remigratie-voor-wie-er-niet-in-slaagt-een-bijdrage-te-leveren-aan-de-samenleving%2F&fwr=0&fwrattr=true&rpe=1&resp_fmts=3&asro=0&aiactd=0&aicctd=0&ailctd=0&aimartd=4&aieuf=1&aicrs=1&uach=WyJtYWNPUyIsIjI2LjQuMSIsImFybSIsIiIsIjE0OC4wLjc3NzguMTY5IixudWxsLDAsbnVsbCwiNjQiLFtbIkNocm9taXVtIiwiMTQ4LjAuNzc3OC4xNjkiXSxbIkdvb2dsZSBDaHJvbWUiLCIxNDguMC43Nzc4LjE2OSJdLFsiTm90L0EpQnJhbmQiLCI5OS4wLjAuMCJdXSwwXQ..&abgtt=1&dt=1780690451419&bpp=1&bdt=169&idt=771&shv=r20260604&mjsv=m202606040101&ptt=9&saldr=aa&abxe=1&cookie=ID%3D614c6d162b6228b2%3AT%3D1775551717%3ART%3D1778528651%3AS%3DALNI_MaoWrGXP9_70YaqpToigksZWJc_ng&gpic=UID%3D000013968d99c952%3AT%3D1775551717%3ART%3D1778528651%3AS%3DALNI_MY90OHpNum2TOyVaGpCVsV_10sGMg&eo_id_str=ID%3Db2d699acbca4c113%3AT%3D1775551717%3ART%3D1778528651%3AS%3DAA-AfjbNBIhC5n_9rDO17F2XJP-3&prev_fmts=0x0&nras=1&correlator=2707549938500&frm=20&pv=1&u_tz=120&u_his=9&u_h=956&u_w=1470&u_ah=923&u_aw=1470&u_cd=30&u_sd=2&dmc=16&adx=260&ady=1913&biw=1470&bih=801&scr_x=0&scr_y=0&eid=42532523%2C95390667%2C31098987%2C95393138%2C95373849&oid=2&pvsid=211840200599738&tmod=20183797&uas=0&nvt=1&ref=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F&fc=1920&brdim=0%2C154%2C0%2C154%2C1470%2C33%2C1470%2C802%2C1470%2C801&vis=1&rsz=%7Co%7CpoeEbr%7C&abl=NS&pfx=0&fu=128&bc=31&bz=1&ifi=2&uci=a!2&btvi=1&fsb=1&dtd=1005
Nederland telt inmiddels ruim 5,1 miljoen inwoners met een migratieachtergrond, bijna 29 procent van de bevolking. De overgrote meerderheid werkt hard, draagt bij en vormt een onmisbaar deel van onze samenleving. Kijk naar Dilan Yesilgöz, dochter van Koerdische vluchtelingen, nu VVD-partijleider. Ahmed Aboutaleb, voormalig burgemeester van Rotterdam, die liet zien dat integratie en gezag hand in hand kunnen gaan. Ali Niknam, oprichter van Bunq. Atilay Uslu, de man achter Corendon. Stuk voor stuk mensen die laten zien wat mogelijk is als je verantwoordelijkheid neemt en kansen grijpt.
Maar ook de onbekende Nederlander verdient erkenning: de Afghaanse man die al jaren mijn banden verwisselt, vakman, ondernemer, betrouwbaar. Geen politicus, geen CEO, maar iemand die elke dag laat zien wat Nederland draaiende houdt. Dat is burgerschap. En dat verdient meer respect dan het eindeloze gesol met identiteitspolitiek dat links Nederland inzet om het echte gesprek te ontwijken.
Wie niet meedoet moet kunnen nadenken over vertrek
Tegelijk is er een groep die zich structureel onttrekt aan deelname. Mensen die de taal niet leren, niet werken, geen binding voelen met Nederland. Dat is vooral een kwestie van gedrag, en op gedrag mag je mensen aanspreken. Sterker: dat moet. Wie dat nalaat uit angst voor het woord racist, laat mensen die een eerlijk antwoord verdienen in de kou staan.
Wie meedoet, hoort erbij. Wie structureel weigert, moet eerlijk kunnen nadenken over een andere weg. Het zou normaal moeten zijn dat wie niet bijdraagt uiteindelijk vertrekt, niet als veroordeling maar als logische consequentie. Zoals in elke vereniging: zolang je meedoet, ben je welkom. Wie nooit meer komt opdagen of het doel niet deelt, zegt zijn lidmaatschap op. Niemand vindt dat vijandig of schandalig. Dat heet gezond verstand.
Begeleid mensen die niet participeren
Voor wie nog geen Nederlands staatsburgerschap heeft, is de redenering inmiddels ook wettelijk verankerd. Vanaf 12 juni 2026 bestaat de permanente asielvergunning niet meer. Verblijf is tijdelijk, verlengbaar onder voorwaarden, en het tweestatusstelsel maakt eindelijk onderscheid tussen wie vlucht voor persoonlijke vervolging en wie onveilige omstandigheden ontvluchtte. Dat laatste is menselijk begrijpelijk, maar het schept geen recht op onbeperkt verblijf als de situatie in het land van herkomst verandert of als deelname hier uitblijft. Participatie moet een expliciete verlengingsvoorwaarde worden. Niet als straf, maar als consequentie van de overeenkomst die bij binnenkomst werd aangegaan. De wetgever heeft die richting gekozen.
Voor deze groep ontbreekt niet de uitvoeringsinfrastructuur maar de beleidslogica die eraan voorafgaat. De Dienst Terugkeer en Vertrek en de IOM doen hun werk zodra het verblijfsrecht al is vervallen of iemand zelf de knoop heeft doorgehakt. Wat niet bestaat is een serieus traject dat daarvóór komt: een moment waarop iemand die niet participeert en waarschijnlijk ook niet gaat participeren, wordt begeleid naar een eerlijke afweging. Dat gat moet worden gevuld, en de nieuwe wet biedt de juridische grondslag om dat te doen.
Dit artikel is geschreven door John T. Knieriem (lid Klassiek Liberaal) voor de online magazine Wynia’s Week: https://www.wyniasweek.nl/stimuleer-vrijwillige-remigratie-voor-wie-er-niet-in-slaagt-een-bijdrage-te-leveren-aan-de-samenleving/
